امتیاز کاربران

Star ActiveStar ActiveStar ActiveStar ActiveStar Active
 

وجود خون در ادرار، علامت اولیه شایع در سرطان مثانه می باشد. در بیشترین موارد، سرطان به دیواره داخلی مثانه محدود می شود. درمان این قبیل سرطان های سطحی مثانه نسبتا آسان و اغلب قابل علاج می باشد. اگر سرطان در لایه عضلانی دیواره مثانه عبور کرده باشد، احتمال اینکه درمان، شفابخش باشد کمتر است. اما اغلب میتوان رشد سرطان را آهسته کرد.

مثانه چیست؟

مثانه قسمتی از سیستم ادراری و در زیر شکم قرار دارد. مثانه از ادرار پر شده و متناوبا  ادرار از طریق لوله ای به نام میزراه (پیشابراه) از بدن خارج می شود. پیشابراه در مردان از میان غده پروستات و آلت تناسلی می گذرد. این لوله در زنان کوتاهتر بوده و درست در بالای واژن (دهانه خروجی رحم) باز می شود. ادرار در کلیه ها ساخته شده و محتوی آب و مواد زاید می باشد. لوله ای به نام میزنای یا حالب از هر کلیه خارج شده و ادرار را به داخل مثانه آزاد می کند. سلولهایی که در طول دیواره داخلی مثانه قرار دارند، سلولهای ترانزیشنال یا انتقالی نامیده می شوند. لایه نازکی از سلولها به نام لامینا پروپریا در زیر این دیواره وجود دارد. قسمت بیرونی تر دیواره مثانه شامل لایه ضخیمی از بافت ماهیچه ای است که هنگام خروج ادرار منقبض می شوند.

سرطان چیست؟

سرطان بیماری سلولهای بدن است. بدن از میلیون ها سلول کوچک ساخته شده است. انواع مختلفی از سلولها در بدن وجود دارد و همین طور انواع مختلفی از سرطان که از همین سلولها ایجاد می شوند، وجود دارد. آنچه که در میان تمام انواع سرطان ها مشترک می باشد این است که سلولهای سرطانی غیر طبیعی بوده و خارج از کنترل تکثیر می شوند. یک تومور بدخیم و خطرناک، توده بافتی است که از سلولهای سرطانی که به تکثیر بی توقف و بی برنامه ادامه می دهند ساخته می شود. تومورهای بدخیم می توانند به بافت ها و اندام های مجاور و نزدیک حمله کرده و باعث آسیب آنها شوند. تومورهای بدخیم همچنین ممکن است به قسمت های دیگر بدن پخش شوند. این اتفاق زمانی روی می دهد که برخی از سلولها از تومور اولیه جدا شده و در طول جریان خون یا کانالهای لنفاوی به سایر قسمتهای بدن حمل می شوند. سپس این گروه کوچک از سلولهای سرطانی ممکن است برای شکل گیری تومورهای ثانویه (متاستاز) در یک قسمت یا بخش های بیشتری از بدن تکثیر شوند. در مرحله بعد این تومورهای ثانویه ممکن است رشد کرده، به بافت های مجاور حمله کرده، باعث آسیب شده و دوباره پخش شوند. بعضی از سرطانها (نسبت به بقیه) جدی تر هستند؛ برخی به آسانی قابل درمان بوده (به ویژه اگر در مراحل ابتدایی تشخیص داده شوند) و برخی شانس بهبودی بهتری دارند. بنابراین سرطان حتی در یک عضو واحد مانند مثانه هم  فقط یک حالت یا نوع نبوده، و در هر مورد دانستن دقیق اینکه چه نوع سلول سرطانی پیشرفت کرده است، چقدر بزرگ شده است و اینکه آیا به سایر نقاط بدن پخش شده است یا خیر، مهم و ضروری است. این شرایط بیمار را قادر ساخته تا اطلاعات قابل اطمینانی (موثقی) در مورد گزینه های درمان و شانس بهبودی خود از طریق مراجعه به پزشکان به دست آورد.

سرطان مثانه چیست و چقدر شایع می باشد؟

سرطان مثانه سرطانی شایع می باشد. هر سال حدود 10000 نفر در انگلستان به این سرطان مبتلا می شوند. در بیشترین موارد در انگلستان، سرطان مثانه از سلولهای ترانزیشنال یا انتقالی که در طول دیواره داخلی مثانه قرار دارند پیشرفت می کند. این نوع سرطان، سرطان سلولهای انتقالی مثانه نام دارد. انواع دیگر سرطان مثانه نادرتر هستند.

در این مطلب به بررسی نوع شایع سرطان مثانه – سرطان سلولهای انتقالی مثانه – می پردازیم.

سرطان سلولهای ترانزیشنال مثانه به دو گروه تقسیم می شود:

تومورهای سطحی. این تومورها در حدود 4 مورد از هر 5 مورد روی می دهد. این تومورها فقط به دیواره داخلی، یا تنها به قسمت زیرین دیواره داخلی مثانه محدود می شوند. گاهی سلولهایی که این نوع سرطان را شکل می دهند، تکثیر شده و ضایعات اضافی کوچکی را به وجود آورده که مانند زگیل از دیواره داخلی مثانه بیرون زده اند.

تومورهای مهاجم به عضلات. این تومورها در حدود 1 مورد از هر 5 مورد روی می دهد. این تومورها در لایه عضلانی مثانه، یا درست در سرتاسر دیواره مثانه  پخش شده اند.

درمان و شانس بهبودی برای هر یک از این دو گروه بسیار متفاوت می باشد. تومورهای سطحی به ندرت پخش شده و معمولا قابل درمان می باشند. هرچند در صورتی که بدون درمان باقی بمانند، در برخی موارد می توانند به تومورهای تهاجمی تبدیل شوند. تومورهای مهاجم به عضلات، شانس بیشتری برای پخش شدن به سایر قسمت های بدن دارند (متاستاز) و احتمال اینکه درمان، موفقیت آمیز باشد کمتر است.

علت سرطان مثانه چیست؟

تومورهای سرطانی از یک سلول غیر طبیعی آغاز می شوند (رشد می کنند). علت دقیق اینکه چرا یک سلول سرطانی می شود مشخص نیست. گمان می شود عاملی، ژنهایی خاص در سلول را تغییر داده یا به آنها آسیب می زند. این اتفاق سلول را غیرطبیعی ساخته و باعث می شود خارج از کنترل تکثیر یابد. در بیشتر موارد دلیل اینکه چرا سرطان مثانه پیشرفت می کند ناشناخته است. هرچند عوامل شناخته شده ای  وجود دارد که خطر ابتلا به سرطان مثانه را تغییر می دهد. این عوامل شامل موارد زیر می باشد:

·         افزایش سن. بیشتر سرطان های مثانه در افراد بالای 50 سال روی می دهد و در افراد کمتر از 40 سال نادر است.

·         کشیدن سیگار. سرطان مثانه در افراد سیگاری 4 برابر شایع تر از افراد غیرسیگاری است. برخی مواد شیمیایی داخل تنباکو در بدن تجمع یافته و از طریق ادرار خارج می شوند. این مواد شیمیایی در ادرار، برای سلولهای مثانه سرطانزا هستند. تخمین زده می شود حدود یک سوم از سرطان های مثانه با کشیدن سیگار مرتبط باشد.

·     سایر مواد شیمیایی. بعضی از مکان های کاری و مواد شیمیایی محیطی با سرطان مثانه در ارتباط هستند – برای مثال، موادی که در صنایع رنگ و لاستیک استفاده می شوند. بسیاری از این مواد شیمیایی امروزه در خیلی کشورها ممنوع شده است. هرچند سرطان مثانه ممکن است 10 الی 25 سال بعد از در معرض بودن با این مواد رشد کند. به این معنی که برخی از موارد در افرادی که سالها پیش با این مواد شیمیایی کار می کردند هنوز در حال ابتلا می باشد.

·         جنسیت. سرطان مثانه در مردان حدود 3 برابر شایع تر از زنان می باشد.

·         زمینه نژادی. سرطان مثانه در سفیدپوستان شایع تر از سیاه پوستان می باشد.

·     غذا و آشامیدنی. افرادی که مقدار فراوانی میوه و سبزیجات می خورند در معرض خطر کمتری برای ابتلا به سرطان مثانه هستند. همچنین احتمال خطر برای افرادی که به مقدار زیاد قهوه می نوشند، کمی بیشتر می باشد. 

·         رادیوتراپی یا شیمی درمانی قبلی خطر ابتلا را افزایش می دهد.

·     شیستوزومیازیس. این عفونت مثانه که توسط انگلی در بعضی از کشورهای گرمسیر ایجاد می شود، خطر ابتلا را افزایش می دهد.

·         همچنین حالات مکرری از سایر انواع عفونت های مثانه  ممکن است اندکی خطر ابتلا را افزایش دهد.

نشانه های سرطان مثانه چیست؟

وجود خون در ادرار

در بیشترین موارد، اولین علامت عبور خون در ادرار (هماتویوری) است. هماتویوری (ادرار خونی) که توسط تومور اولیه مثانه به وجود می آید، معمولا بدون درد می باشد. چنانچه در ادرار شخص خون باشد بهتر است به پزشک مراجعه کند. هنگامی که تومور گهگاه خونریزی می کند، خون در ادرار ممکن است ظاهر و ناپدید شود. البته علتهای بسیار زیاد دیگری نیز هستند که باعث ادرار خونی می شوند و الزاما هر ادرار خونی به معنی سرطان نیست. اما بهرحال در صورت مشاهده این وضعیت توصیه می شود که حتما به پزشک مراجعه شود.

سایر علایم

بعضی از تومورها ممکن است باعث تحریک پذیری مثانه و بروز علایمی مشابه عفونت ادراری شوند. برای مثال، تکرر ادرار و درد در موقع خروج ادرار. اگر سرطان از نوع تهاجمی به عضله باشد و در سرتاسر دیواره مثانه رشد کند، ممکن است علایم دیگری به مرور زمان پیشرفت کند. برای مثال، درد در زیر شکم. اگر سرطان به قسمت های دیگر بدن پخش شود، علایم متعدد دیگری می تواند پیشرفت کند.

چگونه سرطان مثانه تشخیص داده شده و ارزیابی می شود؟

تایید تشخیص

بررسی  ادرار در آزمایشگاه– نمونه ای از ادرار برای مشاهده سلولهای سرطانی زیر میکروسکوپ به آزمایشگاه فرستاده می شود. این تست ممکن است سلولهای سرطانی را شناسایی کند. هرچند در صورتی که هیچ سلول سرطانی دیده نشود، سرطان مثانه رد نمی شود. در صورتی که علایم، سرطان مثانه را نشان دهد، تست های بیشتر برای تایید یا رد تشخیص انجام می شود.

سیستوسکوپی یا قرار دادن دستگاهی در داخل پیشابراه برای مشاهده داخل  مثانه (cystoscopy) – این تست معمولا برای تایید تومور مثانه انجام می شود. سیستوسکوپی عملی است که طی آن پزشک با دستگاه کوچک خاصی به نام سیستوسکوپ داخل مثانه را مشاهده می کنند. سیستوسکوپ از طریق پیشابراه به داخل مثانه وارد  می شود. این عمل که فقط به منظور مشاهده داخل مثانه صورت می گیرد، به طور طبیعی با بیحسی موضعی انجام می شود. در صورت انجام روش هایی از قبیل برداشت تومور توسط سیستوسکوپ، معمولا از بیهوشی عمومی استفاده می شود.

در طول سیستوسکوپی پزشک می تواند:

·         هر ناحیه ای از دیواره مثانه را که غیرطبیعی به نظر می رسد، مشاهده کنند.

·     از مناطق مشکوک نمونه برداری کنند. برداشت نمونه (biopsy) هنگامی است که نمونه کوچکی از بافت از قسمتی از بدن برداشته می شود. سپس این نمونه زیر میکروسکوپ برای شناسایی سلولهای غیرطبیعی آزمایش می شود.

·         با دستگاهی که از یک کانال جانبی سیستوسکوپ  داخل فرستاده می شود، تومور سطحی را حذف کنند.

آزمایشات های ویژه ادرار – تست های ادرار می توانند سرطان مثانه را شناسایی کنند. برای مثال، تست های ادرار به نام تست BTA، تست NMP-22 و تست MCM5. این تست ها مواد شیمیایی و پروتئین های موجود در ادرار را که به وسیله سلولهای سرطانی مثانه ساخته می شوند، شناسایی می کنند. هرچند که این تست ها هنوز به اندازه کافی برای تشخیص تمام انواع سرطان های مثانه حساس نیستند و در نتیجه به طور رایج استفاده نمی شوند.

سونوگرافی این تست، تستی ایمن و بدون درد است که از امواج صوتی برای خلق تصاویری از اندام ها و ساختارهای داخل بدن استفاده می شود و ممکن است برای تشخیص سرطان مثانه به کار رود.

سی تی اسکن. روش تصویربرداری دیگری به نام تصویربرداری سه بعدی با استفاده از اشعه X که در آن عکس هایی از سیستم ادراری شخص گرفته می شود. این تست گاهی برای تشخیص تومور مثانه انجام می شود.

ارزیابی اندازه و انتشار تومور

اگر تست های اولیه وجود یک تومور سطحی را تایید کند، ممکن است تست های بیشتر مورد نیاز نباشد. تومورهای سطحی مثانه خطر کمتری برای انتشار به سایر قسمت های بدن دارند. هرچند در صورت وجود تومور مهاجم به عضله، تست های بیشتر ممکن است برای ارزیابی اینکه آیا سرطان انتشار یافته است توصیه شود. برای مثال، تصویربرداری CT، تصویربرداری با استفاده از MRI scan)) و تست های دیگر. این ارزیابی ها، درجه بندی سرطان نام دارد. هدف از این درجه بندی شناسایی موارد زیر می باشد:

·         چه مقدار تومور درون مثانه رشد یافته است و اینکه آیا تومور به دیواره یا به سرتاسر قسمت بیرونی دیواره مثانه پخش شده است.

·         آیا سرطان به گره های لنفاوی محیطی انتشار یافته است.

·         آیا سرطان به سایر نواحی بدن انتشار یافته است (متاستاز).

تشخیص اینکه سرطان در چه مرحله ای است به پزشک کمک می کند بهترین گزینه های درمانی را به بیمار توصیه کند. همچنین نشانه های دقیقی از شانس بهبودی بیمار یا طول عمر وی به دست می دهد.

درمان تومورهای سطحی مثانه چیست؟

برداشت تومور

بیشتر تومورهای سطحی مثانه توسط یک متخصص و با کمک دستگاه سیستوسکوپ برداشته می شوند. این عمل، برداشت تومور با استفاده از دستگاه ویژه ای در پیشابراه transurethral resection (TUR) نام دارد، به این دلیل که تومور از طریق سیستوسکوپ که به بالای پیشابراه منتقل می شود، حذف می گردد. در این درمان، برای ورود به مثانه نیازی به جراحی با باز کردن شکم نمی باشد. دستگاههای کوچکی می توانند به پایین کانال جانبی سیستوسکوپ برای برداشت تومور فرستاده شوند.

شیمی درمانی فوری

همراه با عمل بالا، انجام یک دوز از شیمی درمانی درون مثانه معمول می باشد. شیمی درمانی معمولا ظرف 24 ساعت از حذف تومور انجام می شود. در این روش با استفاده از لوله ای ظریف و انعطاف پذیر (مانند سوند ادراری) که برای چندین ساعت باقی می ماند، مایعی به داخل مثانه فرستاده می شود. این مایع محتوی داروی شیمی درمانی می باشد. داروهای شیمی درمانی، سلولهای سرطانی را کشته یا آنها را از تکثیر باز می دارند. هدف از این کار کشتن سلول سرطانی است که در عمل TUR به جا مانده اند. مطالعات نشان داده است یک دوز از شیمی درمانی داخل مثانه، شانس بازگشت تومور را در آینده کاهش می دهد.

شیمی درمانی/ایمنی درمانی تکمیلی

توموری که طی عمل TUR برداشته می شود، زیر میکروسکوپ مورد مطالعه قرار می گیرد. این عمل کمک می کند میزان تهاجمی بودن تومور و نوع سلول سرطانی تشخیص داده شود. بسته به مرحله و نوع سرطان، شیمی درمانی بیشتری از داخل مثانه ممکن است توصیه شود. این عمل با استفاده از همان لوله ها انجام شده و ممکن است هر 1 الی 4 هفته برای چندین ماه صورت گیرد. هدف از این کار کشته شدن تمام سلول های سرطانی به طور قطع و کاهش احتمال بازگشت تومور می باشد.

بیشترین داروی رایج مورد استفاده برای شیمی درمانی بیشتر، BCG نام دارند. این دارو در واقع واکسنی است که برای پیشگیری از بیماری سل (TB) استفاده می شود. مشخص نیست که این دارو چگونه برای درمان سرطان مثانه عمل می کند. شاید سیستم ایمنی را برای از بین بردن سلولهای غیرطبیعی در دیواره مثانه تحریک میکند. بنابراین می توان گفت درمان با BCG ایمنی درمانی است. گاهی از سایر داروهای شیمی درمانی به جای BCG مورد استفاده قرار می گیرند.

بررسی های مکرر

بعد از اینکه تومور سطحی برداشته شد، گاهی انجام تست سیستوسکوپی دوباره مورد نیاز خواهد بود. بازگشت (عود) تومور در برخی موارد اتفاق می افتد و  سیستوسکوپی دوباره این بازگشت را در مراحل اولیه تشخیص خواهد داد. در صورتی که تومور بازگردد (عود کند) می تواند دوباره درمان شود. در ابتدا فاصله زمانی میان تست های سیستوسکوپی هر 3-4 ماه می باشد اما ممکن است در صورتی که مثانه در هر باز بررسی فاقد تومور باشد، این فاصله زمانی میان هر تست طولانی تر شود. بیمار ممکن است هر چند وقت یکبار به مدت چندین سال این تست را انجام دهد تا مطمئن شود تومور بازگشت (عود) نکرده است.

همانطور که در بالا ذکر شد، آزمایشات مخصوصی برای ادرار برای تشخیص سرطان مثانه مطرح شده اند. در صورتی که این تست ها موفقیت آمیز باشند، ممکن است برای بررسی اینکه آیا  تومور بازگشت (عود) کرده است یا خیر در مقایسه با سیستوسکوپی روش بهتری باشند

گزینه های درمانی برای تومورهای مهاجم به عضله چیست؟

گزینه های درمانی که ممکن است برای این قبیل تومورها در نظر گرفته شوند شامل جراحی، شیمی درمانی و رادیوتراپی است. درمان توصیه شده برای هر مورد به فاکتورهای متعددی از قبیل مرحله سرطان (اینکه سرطان تا چه اندازه بزرگ است و آیا انتشار یافته است) و سلامت عمومی بیمار بستگی دارد. بیمار بهتر است گفتگوی کاملی با پزشک خودد داشته باشد. پزشک متخصص سرطان و یا اورولوژی قادر است فواید و مضرات درمان، میزان احتمال موفقیت، اثرات جانبی ممکن و سایر جزئیات در مورد گزینه های متعدد درمانی ممکن برای نوع سرطان بیمار را به وی بدهد. همچنین بیمار بهتر است با پزشک خود در مورد هدف درمان گفتگو کند. برای مثال:

·     درمان ممکن است به منظور معالجه سرطان باشد. برخی از تومورهای تهاجمی به عضله مثانه می توانند قابل درمان باشند، به ویژه اگر در مراحل اولیه بیماری درمان شوند (پزشکان تمایل بیشتری به استفاده از واژه "تسکین موقتی" در مقایسه با واژه "علاج" دارند. تسکین موقتی به این معنی است که هیچ نشانه ای از سرطان به دنبال درمان وجود ندارد. در این شرایط بیمار ممکن است علاج هم شود. هرچند در برخی از موارد، سرطان ماهها یا سالها بعد بازمی گردد. این است دلیل اینکه چرا پزشکان گاهی مخالف به کار بردن واژه "علاج" هستند).

·     درمان ممکن است به منظور کنترل سرطان باشد. اگر علاج ممکن نباشد، با درمان اغلب ممکن است رشد یا انتشار سرطان محدود شود، به طوریکه سرطان با سرعت کمتری پیشرفت می کند. این درمان ممکن است بیمار را برای مدتی از نشانه های بیماری رها کند.

·         درمان ممکن است به منظور تسکین یافتن نشانه ها باشد. اگر مداوا میسر نباشد، امکان دارد درمان هایی برای کاهش اندازه تومور استفاده شود که ممکن است باعث تسکین نشانه ها از قبیل درد شود. اگر سرطان پیشرفت کند، بیمار ممکن است نیازمند درمان هایی از قبیل داروهای تسکین دهنده درد باشد یا سایر درمان هایی که به وی کمک کند تا از درد یا علایم دیگر در امان بماند.

جراحی

بیشترین درمان شایع، جراحی برای برداشتن مثانه است. این یک جراحی سخت می باشد. قبل از جراحی بیمار به مشاوره باجراح برای دانستن مفهوم برنامه جراحی نیاز دارد. برای مثال، اگر مثانه بیمار برداشته شده است، به یک راه جایگرین برای خروج ادرار نیاز دارد. یک راه، استفاده از یک ورودی مصنوعی برای سیستم ادراری (urostomy) می باشد. در این روش، جراح از تکنیکی استفاده کرده که با استفاده از آن، راهی برای خروج ادرار به درون کیسه ای که به قسمت بیرونی شکم بیمار متصل می شود، فراهم می گردد.  همچنین ممکن است جراح، نوعی مثانه مصنوعی با قسمتی از روده وی به وجود آورد. حتی اگر سرطان پیشرفت کند و معالجه امکان پذیر نباشد، برخی از تکنیک های جراحی ممکن است هنوز در تسکین یافتن علایم نقش داشته باشند. برای مثال، اگر مسیر خروج ادرار توسط تومور مسدود شده است، قرار دادن لوله ای ظریف و انعطاف پذیر یا تکنیک های دیگر ممکن است مناسب باشد.

رادیوتراپی

گاهی رادیوتراپی به جای جراحی استفاده می شود. رادیوتراپی درمانی است که در آن از پرتوهای تابش با انرژی بالا که روی بافت سرطانی تمرکز می کنند، استفاده می شود. این پرتوها سلول های سرطانی را کشته یا از تکثیر باز می دارند.

شیمی درمانی

شیمی درمانی، درمان سرطان با استفاده از دارو های ضد سرطان می باشد که سلول های سرطانی را کشته یا آنها را از تکثیر بازمی دارند. قبل از جراحی یا رادیوتراپی، یک دوره شیمی درمانی ممکن است توصیه شود که اصطلاحا درمان کمکی قبل از درمان اصلی (neoadjuvant chemotherapy) نام دارد. شیمی درمانی قبل از جراحی ممکن است شانس بهبودی بیمار را بهبود بخشد. در برخی از موارد یک دوره شیمی درمانی به دنبال جراحی داده می شود.

شانس بهبودی چیست؟

·     تومورهای سطحی مثانه. در این مورد شانس خوبی برای معالجه با درمان وجود دارد. همچنین بررسی های معمول هرچند ماه به دنبال درمان، عودها را به موقع شناسایی خواهد کرد و درمان می تواند به عنوان ضرورت تکرار شود.

·     تومورهای تهاجمی به عضله مثانه. احتمال درمان در مقایسه با تومور سطحی کمتر است. به عنوان یک قانون، هرچه مرحله تومور ابتدایی تر باشد، شانس بهتری برای معالجه با درمان های ذکر شده در بالا وجود دارد. هرچند حتی اگر بیماری علاج نشود، درمان اغلب می تواند فرآیند سرطان را آهسته سازد.

درمان سرطان، بخش در حال پیشرفتی در علم پزشکی است. پیشرفت درمانهای جدید همچنان ادامه دارد. اطلاعات ذکر شده در بالا در مورد شانس بهبودی خیلی کلی می باشند. متخصصی که از پرونده بیمار آگاه است می تواند اطلاعات دقیق تری در مورد شانس بهبودی بیمار در اختیار وی قرار دهد و اینکه به بسته به مرحله و نوع سرطان بیمار احتمال دارد به درمان چه پاسخی بدهد.

 

 

 

 

 health4all reverse

ضامن سلامتی با ثبت 23675 موسسه ای دانش بنیان است که در حوزه پژوهش در سلامت به طور حرفه ای و براساس اصول بین المللی اخلاق پژوهشی کار میکند و عضو سازمان بهداشت جهانی (لینک) است